Muzeum Akordeonu Kościerzyna

W samym centrum Kościerzyny, na parterze starego ratusza, mieści się miejsce, które trudno znaleźć gdziekolwiek indziej w Polsce. Muzeum Akordeonu to pierwsza tego typu placówka w kraju i jedna z zaledwie trzech w całej Europie. Ponad 140 instrumentów z różnych zakątków świata, od zabytkowych Hohnerów po egzotyczne konstrukcje z Chin – wszystko w jednym miejscu, które opowiada historię instrumentu głęboko zakorzenionego w kaszubskiej kulturze.

Dlaczego akurat Kościerzyna i Kaszuby

Wybór lokalizacji nie był przypadkowy. Na Kaszubach akordeon to nie tylko instrument – to część tożsamości regionalnej. Miejscowi wymyślili dla niego własne, barwne nazwy: świnia, kwecz, kaloryfer. Trudno o lepszy dowód na to, że coś na dobre weszło w lokalną kulturę.

Muzyka akordeonowa towarzyszyła tu weselom, festynom i rodzinnym spotkaniom od pokoleń. Do dziś tradycja trwa – od 2006 roku podczas Dnia Jedności Kaszubów organizowane są próby pobicia rekordu w jednoczesnej grze na akordeonie. W 2016 roku zagrało jednocześnie 372 osoby. To pokazuje skalę przywiązania do tego instrumentu w regionie.

Historia kolekcji i powstanie muzeum

Za całym przedsięwzięciem stoi Paweł Nowak, akordeonista z Sulęczyna, który swoją przygodę z kolekcjonowaniem rozpoczął w 1999 roku. Pierwszy instrument dostał od wuja – akordeon marki Tatry. Początkowo instrumenty miały być tylko ozdobą mieszkania, ale szybko zrodziła się prawdziwa pasja.

Przełomem była wizyta u Tadeusza Kotuka z Augustowa w 2001 roku – renowatora akordeonów, który zgromadził prawie 30 unikatowych egzemplarzy. To zainspirowało Nowaka do systematycznego rozbudowywania własnej kolekcji. Już w 2002 roku odbyła się pierwsza wystawa w gdańskim Muzeum Poczty Polskiej, a w 2003 roku zbiór liczył ponad 30 sztuk.

Rozmowy o utworzeniu stałej placówki muzealnej rozpoczęły się w kwietniu 2009 roku. W grę weszły władze Kościerzyny, dyrekcja Muzeum Ziemi Kościerskiej i sam kolekcjoner. Oficjalne otwarcie nastąpiło 16 listopada 2010 roku. Na początku muzeum mieściło się w Kościerskim Domu Kultury przy ulicy Długiej, ale od stycznia 2014 roku znalazło swoje miejsce w reprezentacyjnej lokalizacji – na parterze ratusza przy Rynku.

Co zobaczysz w muzeum

Ekspozycja to ponad 140 akordeonów pochodzących z Polski, Włoch, Francji, Niemiec, Rosji i Chin. Wszystkie należą do rodziny instrumentów działających na zasadzie stroika przelotowego. Różnią się rozmiarem, kolorystyką, konstrukcją – niektóre mają ponad 100 lat i są prawdziwymi unikatami.

Instrumenty prezentowane są w gablotach, każda zawiera kilka lub kilkanaście egzemplarzy. Wśród nich znajduje się zabytkowy Hohner Carmen II – jeden z pierwszych instrumentów, które trafiły do kolekcji Nowaka w 2001 roku. Można też zobaczyć pierwsze akordeon kolekcjonera – Tatry podarowane przez wuja Jakuba Kellera.

To nie jest typowa muzealna ekspozycja, gdzie tylko się patrzy. Dostępne są kioski multimedialne, dzięki którym można sprawdzić szczegółowe informacje o każdym instrumencie i – co najważniejsze – posłuchać, jak brzmi. Niektóre akordeony można też samemu wypróbować. Dla osób, które nigdy nie miały do czynienia z tym instrumentem, to rzadka okazja.

Kaszubi wymyślili dla akordeonu własne, żargonowe nazwy: świnia, kwecz i kaloryfer. To dowód na to, jak głęboko instrument ten zakorzenił się w lokalnej kulturze.

Dla kogo jest to miejsce

Muzeum sprawdzi się w różnych konfiguracjach. Rodziny z dziećmi znajdą tu coś więcej niż standardową wystawę – interaktywne elementy i możliwość samodzielnego muzykowania robią wrażenie na młodszych zwiedzających. Miłośnicy muzyki, szczególnie ci zainteresowani instrumentami ludowymi i regionalnymi, odkryją tu prawdziwe skarby.

Nie trzeba być ekspertem, żeby docenić różnorodność kolekcji. Wystarczy zwykła ciekawość i chęć zobaczenia czegoś nietypowego. Muzeum nie jest duże – mieści się na parterze, więc zwiedzanie nie zajmuje całego dnia. To dobry punkt programu podczas pobytu w Kościerzynie, zwłaszcza w połączeniu z innymi atrakcjami miasta.

Praktyczne informacje o zwiedzaniu

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 9 zł
• Bilet ulgowy: 7 zł
• Bilet grupowy: 6 zł

Dostępna jest też opcja biletu łączonego uprawniającego do zwiedzania trzech placówek: Muzeum Ziemi Kościerskiej, Muzeum Akordeonu i Muzeum Kolejnictwa. To dobra opcja dla tych, którzy chcą poznać Kościerzynę szerzej i mają więcej czasu.

Lokalizacja i dojazd: Muzeum znajduje się przy Rynku 9 w Kościerzynie, na parterze budynku ratusza. To samo centrum miasta, więc łatwo trafić. Bezpłatny parking jest dostępny przy ulicy Ogrodowej. Muzeum mieści się w tym samym budynku co Muzeum Ziemi Kościerskiej – tylko piętro niżej.

Czas zwiedzania: Na spokojne obejrzenie ekspozycji, posłuchanie nagrań w kioskach multimedialnych i ewentualne próby gry warto zarezerwować około godziny. Jeśli ktoś jest pasjonatem instrumentów muzycznych, może zostać dłużej.

W 2016 roku podczas Dnia Jedności Kaszubów padł rekord w jednoczesnej grze na akordeonie – zagrało 372 osoby. To pokazuje, jak żywa jest tu tradycja muzyki akordeonowej.

Co jeszcze warto wiedzieć

Muzeum Akordeonu funkcjonuje jako oddział Muzeum Ziemi Kościerskiej im. dra Jerzego Knyby. Placówka otrzymała dofinansowanie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na zakup wyposażenia jeszcze przed oficjalnym otwarciem w 2010 roku.

Kolekcja Pawła Nowaka była tematem pracy magisterskiej Beaty Kloneckiej, studentki Akademii Muzycznej, co potwierdza jej wartość nie tylko muzealną, ale i naukową. Kolekcjoner systematycznie powiększał swój zbiór – w 2010 roku liczył już 180 instrumentów, z czego znaczną część przekazał dla potrzeb muzeum.

Kontakt z muzeum: telefon 58 680 04 88, e-mail: [email protected]. Współrzędne GPS: 54.1200, 17.9775.

Kościerzyna leży w sercu Kaszub, więc wizytę w muzeum można połączyć z poznawaniem innych atrakcji regionu. Miasto ma dobre połączenia komunikacyjne, zarówno drogowe, jak i kolejowe, co ułatwia dojazd z Trójmiasta czy innych części województwa pomorskiego.